6.1 พัฒนาการของเทคโนโลยีสารสนเทศในการจัดความรู้
นำมาใช้ตั้งแต่ 1950
ที่มีการนำระบบสารสนเทศแบบประมวลผลรายการ
มาใช้สำหรับประมวลผลสารสนเทศที่มีลักษณะเป็นงานประจำ เป็นความรู้ระดับต่ำ ศตวรรษ
1960 พัฒนาระบบสารสนเทศแบบรายงานการบริหาร (MRS) จัดทำรายงานที่จัดเตรียมรูปแบบไว้ล่วงหน้า
รวมทั้งใช้สำหรับการตัดสินใจคาดการณ์ได้ล่วงหน้า เป็นความรู้ระดับต่ำถึงปานกลาง
1970 ระบบสารสนเทศเพื่อการการตัดสินใจ (DSS) สำหรับตัดสินใจกลยุทธ์ที่ไม่คาดคิดมาก่อน
ความรู้ที่ใช้ในระบบนี้เป็นระบบความรู้แบบพรรณนาให้เหตุผลในการใช้
แก้ปัญหาและตัดสินใจ 1980 ระบบสารสนเทศสำหรับผู้ใช้หลายคนในองค์กรได้เผยแพร่ขึ้น
ความรู้ทั้งภายในและภายนอกองค์กร 1990 เป็นต้นมา
เทคโนโลยีสารสนเทศใช้แอพพลิเคชั่นผ่านเว็บ รวมทั้งการนำชิป (Chip)
ไปฝั่งในอุปกรณ์ต่างๆ
6.2 ความสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศต่อการจัดการความรู้
6.2.1 ช่วยในการรวบรวมองค์ความรู้ที่มีอยู่ในองค์การ ซึ่งกระจัดกระจายอยู่ในตัวบุคคลหรือเอกสารมาพัฒนาให้เป็นระบบ
6.2.2 เพื่อให้ทุกคนในองค์การสามารถเข้าถึงความรู้ได้ง่ายขึ้นและพัฒนาตนเองให้เป็นผู้รู้
รวมทั้งปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
6.2.3 ช่วยให้การแลกเปลี่ยนความรู้สามารถทำได้ง่ายขึ้น
หากมีการนำความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาใช้ โดยเฉพาะอินเทอร์เน็ตและอินทราเน็ต
6.2.4 ช่วยให้ความรู้ที่มีอยู่แพร่กระจายและไหลเวียนทั่วทั้งองค์การอย่าง
สมดุลเพื่อเพิ่มความสามารถในการพัฒนาผลผลิตและองค์กร/ชุมชน/หน่วยงาน
6.2.5. ช่วยปรับปรุงโครงสร้างภายในองค์กร เพื่อให้การติดต่อสื่อสารเป็นไปอย่างราบรื่น
ลดการแบ่งแยกตามระบบงาน
ซึ่งจะเป็นอุปสรรคต่อการแลกเปลี่ยนข้อมูลและความรู้ซึ่งกันและกัน
6.2.6 เป็นเครื่องมือ
เพื่อใช้ในการบรรลุเป้าหมายอย่างน้อย 3 ประการไปพร้อมๆ กัน ได้แก่
บรรลุเป้าหมายของงาน บรรลุเป้าหมายการพัฒนาคน และบรรลุเป้าหมายการพัฒนาองค์กรไปสู่การเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้
6.3 ความจำเป็นในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารสำหรับการจัดการความรู้ในองค์กร
6.3.1 เพื่อพัฒนากระบวนการบริหารและการปฏิบัติงานการเปลี่ยนแปลง โดยการนำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารจัดการความรู้ในองค์กร
จะช่วยลดอุปสรรคในการแลกเปลี่ยน เรียนรู้
ส่งเสริมให้การทำงานในองค์กรเป็นไปด้วยความสะดวก รวดเร็ว
อีกทั้งจะช่วยให้เกิดการแพร่กระจายและส่งถ่ายข้อมูลทั้งที่เป็นแบบที่ฝังอยู่ในตัวคน
(Tacit Knowledge) และ ความรู้ชัดแจ้ง (Explicit Knowledge) ได้ทั่วทั้งองค์การอย่าง
6.3.2 เนื่องจากระบบสารสนเทศเดิม (ที่ไม่ใช้ ICT) ไม่สามารถให้ข้อมูลหรือทำงานได้ตามต้องการในเรื่องของการจัดการความรู้
เนื่องจากระบบเดิมเป็นการจัดการข้อมูล (Information management) แทนที่จะเป็นการจัดการความรู้
(Knowledge management)
6.3.3 การเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี เนื่องจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทำให้สามารถ นำ ICT มาใช้ในฐานะเป็นเครื่องมือสนับสนุนการจัดการความรู้ได้เป็นอย่างดี
6.3.4 เพื่อปรับองค์กรและสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน
เทคโนโลยีสารสนเทศช่วยให้กระบวนการจัดการความรู้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตที่ช่วยให้การแสวงหาความรู้
การกระจายความรู้ การถ่ายทอดความรู้สามารถดำเนินการได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ องค์กรต่างๆ
จึงไม่สามารถหลีกเลี่ยงในการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ แต่ทั้งนี้แล้วองค์กรก็จะต้องเลือกที่จะนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้กับระบบการจัดการความรู้อย่างเหมาะสม
เนื่องจากการลงทุนทางด้านเทคโนโลยีจะต้องใช้เงินลงทุนค่อนข้างสูง
หากองค์กรพิจารณาเลือกใช้เทคโนโลยีที่ไม่ถูกต้อง หรือยากต่อการใช้งาน ยากต่อความเข้าใจของคนในองค์กรที่มีความหลากหลาย
นอกจากจะสูญเสียเงินลงทุนแล้วอาจทำให้โครงการในการสร้างระบบการจัดการความรู้ขององค์กรไม่ประสบผลสำเร็จด้วยเช่นกัน
6.4 เทคโนโลยีสารสนเทศที่เกี่ยวข้องและมีบทบาทในการจัดการความรู้
6.4.1 เทคโนโลยีการสื่อสาร (communication technology) ช่วยให้บุคลากร สามารถเข้าถึง ความรู้ต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้นสะดวกขึ้นรวมทั้ง
สามารถติดต่อสื่อสารกับผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่าง ๆ
ค้นหาข้อมูลสารสนเทศและความรู้ที่ต้องการได้ผ่านทาง
เครือข่ายอินทราเน็ตหรืออินเทอร์เน็ต
6.4.2 เทคโนโลยีสนับสนุนการทำงานร่วมกัน (collaboration technology) ช่วยให้สามารถประสานการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพลด
อุปสรรคในเรื่องของระยะทางตัวอย่างเช่น โปรแกรมกลุ่ม groupware
ต่าง ๆ หรือระบบ Screen Sharing เป็นต้น
6.4.3 เทคโนโลยีในการจัดเก็บ (storage technology) ช่วยในการจัดเก็บและจัดการความรู้ต่าง ๆ
จะเห็นได้ว่าเทคโนโลยีที่นำมาใช้ใน การจัดการความรู้ขององค์กรนั้น
ประกอบด้วยเทคโนโลยีที่สามารถจัดการและจัดเก็บ
ความรู้ให้ได้มากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้
6.4.4 สังคมเครือข่าย (social
networking) ปัจจุบันเครื่องมือด้านเทคโนโลยีได้มีการพัฒนา
ย่างรวดเร็วและมีการปรับเปลี่ยนพัฒนาตามพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของผู้บริโภคปัจจุบัน
ระบบสังคมเครือข่ายบนโลกออนไลน์กำลังเป็นที่นิยมอย่างสูง
เนื่องจากเป็นการพัฒนาระบบอินเตอร์เน็ตที่ตอบสนองตรงต่อความต้องการของผู้บริโภค
6.5 บทบาทที่สำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
6.5.1 การศึกษา
นำมาใช้เพื่ออำนวยความสะดวกในการบริหารด้านการบริหาร
ด้านการบริหารด้านการศึกษา เช่น ระบบการลงทะเบียน และระบบการจัดตารางสอน
นอกจากนี้ยังใช้เป็นเครื่องมือในการเพิ่มโอกาสทางด้านการศึกษาและเพิ่ม
ประสิทธิภาพการเรียนการสอน ช่วยในด้านการค้นคว้าศึกษาแหล่งข้อมูล ทำให้การศึกษาง่ายขึ้นและไร้ขีดจำกัด มีความสะดวกในการค้นคว้าวิจัย
6.5.2 การดำรงชีวิตประจำวัน
ทำให้มีความสะดวกคล่องตัวและรวดเร็วในการทำกิจกรรมต่าง ๆ
ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน สามารถทำงานได้หลายอย่างในเวลาเดียวกันได้หรือทำงานใช้เวลาน้อยลง
6.5.3 การดำเนินธุรกิจ
ทำให้มีการแข่งขันระหว่างธุรกิจมากขึ้นทำให้ต้องมีการพัฒนาองค์กรเพื่อให้ทันกับข้อมูลข่าวสารอยู่ตลอดเวลาอันส่งผลต่อการพัฒนาประเทศอย่างต่อเนื่อง
6.5.4 ด้านการแพทย์และสาธารณสุข
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารถูกนำมาใช้เริ่มตั้งแต่การทำทะเบียนคนไข้
การรักษาพยาบาลทั่วไปตลอดจนการวินิจฉัยและรักษาโรคต่างๆได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ
นอกจากนี้ยังใช้ในห้องทดลอง การศึกษาและการวิจัยทางการแพทย์ งานศึกษา
ค้นคว้าข้อมูลรักษาคนไข้ด้วยระบบการรักษาทางไกลตลอดเวลาผ่านเครือข่ายการสื่อสาร
6.5.5 ด้านการเกษตรและอุตสาหกรรม
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารถูกนำมาใช้ประโยชน์ในด้านเกษตรกรรม
เช่น
การจัดทำระบบข้อมูลเพื่อการเกษตรและพยากรณ์ผลผลิตด้านการเกษตร
6.5.6 ด้านการเงินธนาคาร
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารถูกนำมาใช้ในด้านการเงินและการธนาคาร
โดยใช้ช่วยด้านการบัญชี การฝากถอนเงิน โอนเงิน บริการสินเชื่อ และเปลี่ยนเงินตรา
บริการข่าวสารธนาคาร การใช้คอมพิวเตอร์ด้านการเงินการธนาคารที่รู้จักและนิยมใช้กันทั่วไป
เช่น บริการฝากถอนเงิน การโอนเงินแบบอิเล็กทรอนิกส์
6.5.7 ด้านความมั่นคง
ใช้ในการควบคุมประสานงานวงจรสื่อสารทหาร
การแปลรหัสลับในงานจารกรรมระหว่างประเทศ
สำนักงานตำรวจแห่งชาติของประเทศไทยมีศูนย์ประมวลข่าวสาร มีระบบจัดทำทะเบียนปืน
ทะเบียนประวัติอาชญากร ทำให้เกิดความสะดวกและรวดเร็วในการสืบค้นข้อมูลเพื่อ
การสืบสวนคดีต่างๆ
6.5.8 ด้านการคมนาคม
มีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในส่วนที่เกี่ยวกับการเดินทาง เช่น การเดินทางโดยรถไฟ
มีการเชื่อมโยงข้อมูลการจองที่นั่งไปยังทุกสถานี ทำให้สะดวกต่อผู้โดยสาร การเช็คอินของสายการบิน
ได้จัดทำเครื่องมือที่สะดวกต่อลูกค้า ในรูปแบบของการเช็คอินด้วยตนเอง
6.5.9 ด้านวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม
มีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในการออกแบบหรือจำลองสภาวการณ์ต่างๆ
เช่น การรับแรงสั่นสะเทือนของอาคารเมื่อเกิดแผ่นดินไหว โดยการคำนวณและแสดงภาพสถานการณ์ใกล้เคียงความจริง
6.5.10 ด้านการพาณิชย์
องค์กรในภาคธุรกิจใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในการบริหาร
จัดการ เพื่อช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นให้กับองค์กรในการทำงาน
ทำให้การประสานงานหรือการทำกิจกรรมต่างๆ ของแต่ละหน่วยงานในองค์กรหรือระหว่างองค์กรเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
นอกจากนี้ยังสามารถใช้ปรับปรุงการให้บริการกับลูกค้าทั่วไป
สิ่งเหล่านี้นับเป็นการสร้างโอกาสความได้เปรียบในการแข่งขันให้กับองค์กร
6.5.11 ด้านอุตสาหกรรม
ช่วยพัฒนาความก้าวหน้าทางด้านอุตสาหกรรม
การประดิษฐ์หุ่นยนต์เพื่อใช้ทำงานบ้าน และหุ่นยนต์เพื่องานอุตสาหกรรมที่ต้องเสี่ยงภัยและเป็นอันตรายต่อสุขภาพ
เช่น โรงงานสารเคมี โรงผลิตและการจ่ายไฟฟ้า รวมถึงงานที่ต้องทำซ้ำๆ
6.6 การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในการจัดการความรู้
ปัจจุบันหลายหน่วยงานได้นำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเข้ามาประยุกต์ใช้ใน การบริหารจัดการอย่างแพร่หลาย
ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความสะดวกรวดเร็วความถูกต้องและประหยัดเวลา
6.6.1 การประยุกต์ใช้กับงานสำนักงาน
1.) งานจัดเก็บเอกสาร
การเผยแพร่เอกสาร เป็นต้น ทั้งนี้ เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงสารสนเทศระหว่างแผนกหรือระหว่างหน่วยงาน
ทั้งหน่วยงานภายในและภายนอกที่อยู่ห่างไกล
2.) งานกระจายเอกสาร เป็นการกระจายสารสนเทศไปยังผู้ใช้ ณ จุดต่างๆ
อาจกระทำได้โดยการเชื่อมโยงผ่านเครือข่ายโทรคมนาคม ผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีสารสนเทศที่สามารถปฏิบัติงาน
ณ จุดนี้ได้โดยอัตโนมัติได้แก่ ระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์โทรสาร
ระบบการประชุมทางไกล เป็นต้น
3.) งานจัดเก็บและค้นเอกสาร
สามารถปฏิบัติได้ทั้งระบบออนไลน์และระบบออฟไลน์ผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์หรือผ่านเครือข่ายโทรคมนาคมรูปแบบอื่น
เช่น ระบบงานฐานข้อมูล เป็นต้น
4.) งานจัดเตรียม
จัดเก็บสารสนเทศในลักษณะภาพทั้งภาพนิ่งหรือภาพเคลื่อนไหวและเสียง
6.6.2 การประยุกต์ใช้กับงานด้านการฝึกอบรมและการศึกษา
การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการศึกษานั้น
มีแนวทางในการใช้มากมายขึ้น แต่ที่ใช้กันอยู่โดยทั่วไปมี
6 ประเภท คือ
1.) การใช้คอมพิวเตอร์ช่วยสอน (Computer
Assisted Instruction : CAI) เป็นการนำเอาคำอธิบายบทเรียนมาบรรจุไว้ในคอมพิวเตอร์
แล้วนำบทเรียนนั้นมาแสดงแก่ผู้เรียน เมื่อผู้เรียนอ่านคำอธิบายนั้นแล้ว
คอมพิวเตอร์ก็จะทดสอบความเข้าใจว่าถูกต้องหรือไม่
หากไม่ถูกต้องก็ต้องมีวิธีการอธิบายเนื้อหาเพิ่มเติมให้เข้าใจมากขึ้น
แล้วถามซ้ำอีก ซึ่งปัจจุบันมีการพัฒนาการ ถึงระดับใช้สื่อประสม
และใช้เทคนิคต่างๆเพื่อให้การสอนบรรลุผลสัมฤทธิ์มากขึ้น
2.) การศึกษาทางไกล
เทคโนโลยีสารสนเทศที่ใช้ในการจัดการศึกษาทางไกลมีหลายแบบตั้งแต่แบบง่าย ๆ เช่น
การใช้วิทยุ โทรทัศน์ ออกอากาศให้ผู้เรียนศึกษาเอง ตามเวลา ที่ออกอากาศ
ไปจนถึงการใช้ระบบแพร่ภาพผ่านดาวเทียม (Direct To Home : DTH) หรือการประยุกต์ใช้ระบบประชุมทางไกล(Video
Teleconference) โดยใช้ผู้สอน และผู้เรียนสามารถสื่อสารถึงกันได้ทันทีเพื่อสอบถามข้อสงสัยหรืออธิบายคำสอนเพิ่มเติม
3.) เครือข่ายการศึกษา
เป็นการจัดทำเครือข่ายการศึกษาเพื่อให้ครู อาจารย์
และนักเรียนนักศึกษามีโอกาสใช้เครือข่ายเพื่อเสาะแสวงหาความรู้ที่มีอยู่อย่างมากมายในโลก และใช้บริการต่างๆ
ที่เป็นประโยชน์ทางการศึกษา เช่น บริการส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (E-mail)
การเผยแพร่ และค้นหาข้อมูลในระบบเวิลด์ไวด์เว็บ (World
Wide Web) ซึ่งส่วนมากเป็นเครือข่าย ที่ประชาชนโดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเข้าใช้สารสนเทศแต่อย่างใด
4.) การใช้งานห้องสมุด
ในปัจจุบันห้องสมุดมหาวิทยาลัยของรัฐและเอกชนเกือบทุกแห่งได้นำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการดำเนินงานทำให้ผู้ใช้ได้รับความสะดวกมากขึ้น
เช่น บริการยืมคืน การค้นหาหนังสือ วารสาร สิ่งตีพิมพ์ต่างๆ
ที่ต้องการได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว
5.) การใช้ในงานประจำและงานบริหาร เช่น การจัดทำทะเบียนประวัติของนักเรียน
นักศึกษาการเลือกเรียน การลงทะเบียนเรียน การแสดงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การแนะแนว อาชีพ และศึกษาต่อ ข้อมูลผู้ปกครอง หรือ
ข้อมูลครู ซึ่งการมีข้อมูลดังกล่าว ทำให้ครูอาจารย์สามารถติดตาม
และดูแลนักเรียนได้อย่างดีรวมทั้ง ครูอาจารย์สามารถพัฒนาตนเองได้สูงขึ้น
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น